Kurtuluş Savaşı’nda Türk Basını

Kurtuluş Savaşı’nda basınında önemli bir rolü olmuştur. İstanbul basınının önemli bir bölümü maalesef İtilaf devletleri ve Damat Ferit hükümetini destekliyordu. Buna karşın, bütün baskılara ve güçlüklere rağmen İstanbul basınının ulusalcı kanadı ile genelde Anadolu basını, Kurtuluş Savaşı’ndan ve Mustafa Kemal’den yana olmuştur.

Kurtuluş Savaşı’nda İstanbul Basını

İstanbul’da yayın yapan ve her türlü ağır koşullar altında olmasına rağmen Milli Mücadele’nin yanında yer alan gazeteler;

Tasvir-i Efkar: Şinasi tarafından çıkarılan gazete, 31 Mayıs 1909 tarihinden itibaren Ebüzziye ve oğulları tarafından yayınlanmıştır. Gazetenin önemli yazarlarından biriside Ruşen Eşref (Ünaydın) dır.

Vakit: 26 Ekim 1917 tarihinden itibaren Hakkı Tarık Us’la Asım Us tarafından çıkartılmıştır. Kurtuluş Savaşı’nı tüm gücüyle desteklemiştir.

İkram gazetesi: 1894-1928 yılları arasında İstanbul’da çıkarılmıştır. Önemli yazarları; Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Hüseyin Cahit (Yalçın) ve Hüseyin Rahmi’dir.

İleri gazetesi: 1918-1924 arasında çıkmıştır. Mustafa Kemal’i ve Ulusal Milli Mücadele’yi desteklemiş bir gazetedir. Başyazarı Celal Nuri İleri’dir.

Yeni Gün gazetesi: Yunus Nadi’nin başyazarlığını yaptığı gazete 2 Eylül 1918’de çıkmıştır. 7 Mayıs 1924 tarihinden itibaren Cumhuriyet adı ile yayınını sürdürmüştür. Kurtuluş Savaşı’nı bütün gücüyle desteklemiştir.

Sebilürreşat: Yayın hayatına 1908 yılında başlamıştır. İslami düşünceyi savunmuş Kurtuluş Savaşı’nı desteklemiştir. Başyazarı, Mehmet Akif (Ersoy) dir.

Akşam: Kurucuları Necmettin Sadak, Kazım Şinasi ve Ali Naci (Karacan) olan gazete ulusal direnişi destekleyen gazeteler arasındadır.

İstanbul’da yayın yapan ve Milli Mücadele’nin karşısında olan gazete ve dergiler;

Alemdar: 1909-1922 yılları arasında çıkan Alemdar, ulusal direnişe bütün gücüyle karşı çıkan bir gazetedir. Ülkenin kurtuluşunun İngiltere’nin yanında olmakla sağlanacağını savunmuştur. Baş yazarı Refi Cevat (Ulunay), önde gelen yazarı filozof Rıza Tevfik’tir. “Millet bu canavarların teker teker yakalanıp demir kafesler içerisinde gösterilecekleri günü görmeyecek midir.” (Refi Cevat) yazmıştır.

Peyam-ı Sabah: 1913-1922 yılları arasında çıkan gazetenin sorumlu müdürü ve başyazarı Ali Kemal’dir. Kurtuluşun İngiltere ile işbirliği yapılması ile sağlanacağını savunmuştur. “Büyük Millet Meclisi küçük heriflerin tutsağıdır” (01.01.1920) yazmıştır. Ali Kemal Kurtuluştan sonra kaçarken İzmit’te yakalanmış ve halk tarafından linç edilmiştir.

İstanbul gazetesi: Sait Molla’nın İstanbul gazetesi ulusal direniş hareketine karşı çıkanlardandır.

Ümit dergisi: Refik Halit (Karay) ile Tarık Mümtaz’ın dergisi olan Ümit’te ulusal direnişin karşısında olmuştur.

Kurtuluş Savaşı’nda Anadolu Basını

Anadolu’da yayın yapan ve Milli Mücadele’nin yanında olan gazeteler;

Açıksöz: 15 Haziran 1919’da Kastamonu’da çıkmaya başlamıştır. Kuva-yi Milliye’yi savunan gazetenin başyazarları İsmail Hakkı (Uzunçarşılı), İsmail Habib (Sevük) ve Mehmet Akif Ersoy gibi ünlülerdir.

İrade-i Milliye: Mustafa Kemal Paşa tarafından 14 Eylül 1919’da çıkartılmıştır. Yöneticisi Masar Müfit (Kansu) dir. İrade-i Milliye Anadolu devriminin sesidir.

Hakimiyet-i Milliye: 10 Ocak 1920’de çıkmaya başlayan gazete TBMM’nin yarı resmi organıdır. Zengin yazar kadrosunda Ruşen Eşref (Ünaydın), Dr. Adnan (Adıvar), Mahmut Esat (Bozkurt), Yusuf Akçora ve Dr.Tevfik Rüştü (Aras) vardır.

İzmir’e Doğru: Balıkesir’de yayımlanan, ulusal mücadeleyi destekleyen gazetenin başyazarı, Mustafa Necati’dir.

Albayrak: (1913-1921), Kongreler döneminde doğu bölgesinin en etkili yayın organı olmuştur.

Öğüt: (1917-1923), Ulusal Kurtuluş Savaşı’nı destekleyen gazeteler arasındadır.

Anadolu’da yayın yapan ve Milli Mücadele’nin karşısında olan basın organları;

Ferda

İrşat

Zafer