Cumhuriyetin ilanının nedenleri ve sonuçları:

Saltanat kaldırılmış, 13 Ekim 1923’te Ankara yeni başkent ilan edilmişti. Milletvekilleri arasındaki anlaşmazlıklar yeni hükümetin kurulması konusunda sıkıntılar yaratıyordu. Hükümet krizi yaşanıyor, mevcut yöntem yeni bir hükümetin kurulmasını geciktiriyordu.

Yönetim şeklinin ve devlet başkanının belirlenip, olası bir kargaşanın önüne geçmek isteyen Mustafa Kemal, 28 Ekim akşamı yakın arkadaşları ile toplanarak Cumhuriyeti ilan etme kararı aldı. 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildi.

Cumhuriyetin ilan edilmesinin istenmesindeki asıl amaç; Türk toplumunun çağdaş dünyayı yakalayabilmesi ve ulusal egemenliğin biran evvel kurumsallaşmasını sağlamaktır.

Cumhuriyetin ilanının nedenleri

1- 1 Kasım 1922 de saltanatın kaldırılmasıyla ortaya çıkan devlet başkanlığı sorununu çözümlemek.
2- Millet egemenliğini tesis etmek ve demokrasiyi daha iyi uygulayabilmek.
3- Yeni Türk devletinin yönetim şeklini (rejimini) belirlemek ve bu konudaki tartışmalara son vermek.
4- Meclis Hükümeti sisteminden doğan problemleri gidermek.
5- Yönetimdeki yetki ve sorumlulukları tam olarak belirlemek.

Cumhuriyetin ilanının sonuçları

1- Milli Mücadele’nin başından beri amaçlanan ulusal egemenliğin sağlanması yönünde en önemli adımlardan biri daha atılmıştır.
2- Cumhuriyetin ilanı ile önemli bir siyasi bunalım aşılmış yeni Türk devleti gerçek adına kavuşmuştur.
3- Yeni Türk devletinin yönetim şekli “Cumhuriyet” olarak belirlenmiştir.
4- Mustafa Kemal Paşa oy birliği ile yeni Türk devletinin ilk Cumhurbaşkanı seçilmiş, böylece devlet başkanlığı sorunu çözülmüştür.
5- İlk Meclis Başkanı Fethi Okyar, ilk Başbakan İsmet İnönü olmuştur.
6- Hükümet kurma sistemi değiştirilmiş, Meclis Hükümeti yerine Kabine Sistemi benimsenmiştir.

Mustafa Kemal, yeni kurulan cumhuriyet için halifeliği potansiyel bir tehlike olarak görüyordu. İnkılap ve sistem karşıtları, halifelik makamı etrafında toplanıp tehlikeli bir cephe oluşturabilirlerdi. Laiklik temelleri üzerine bina edilen cumhuriyetin halifelikle birlikte yürümesine imkan yoktu. Bu nedenle 3 Mart 1924’te Halifelik kaldırıldı.

Etiketler: cumhuriyetin ilanı nedenleri sonuçları, cumhuriyetin ilan edilmesinin nedenleri ve sonuçları,
Eklenme: 18.10.2011
Okunma: 4552

Yorumlar

Yorum yaz